اگر طراح سایت باشی یا بهعنوان کارفرما روی یک پروژه فروشگاه اینترنتی کار کنی، تقریباً حتماً این سؤال را شنیدهای: «برای درگاه پرداخت، کدوم درگاه رو بگیریم بهتره؟»
جواب کوتاه این است: بستگی دارد؛ به اندازه کسبوکار، تعداد تراکنشها، مدارک صاحب کسبوکار و حتی زمان و حوصلهای که برای طی کردن مراحل اداری دارید.
بر اساس تجربه عملی در پروژههای مختلف، در اغلب مواقع ایدهآلترین ترکیب، داشتن یک درگاه مستقیم (PSP) + یک درگاه واسط است. در این مقاله دقیقاً توضیح میدهیم در چه شرایطی کدام نوع درگاه برای شما بهتر است، چه زمانی سراغ مستقیم بروید، چه زمانی واسط منطقیتر است و چطور با کارفرما درباره انتخاب درگاه صحبت کنید.
درگاه پرداخت چیست و چرا انتخاب آن مهم است؟
درگاه پرداخت اینترنتی همان پلی است که پول را از کارت مشتری به حساب کسبوکار منتقل میکند. از نگاه فنی، فقط «چند خط کد و یک فرم پرداخت» به نظر میرسد؛ اما از نگاه کسبوکار:
روی نرخ تبدیل (Conversion Rate) اثر دارد؛ صفحه پرداخت بد یا ناپایدار، مشتری را فراری میدهد.
روی جریان نقدی و تسویه اثر دارد؛ اینکه پول کی و چطور به حساب بنشیند.
روی اعتماد کاربر اثر دارد؛ نام درگاه، لوگو، امنیت و تجربه کاربری.
به همین دلیل، انتخاب «اولین گزینهای که دوستمان استفاده کرده» معمولاً بهترین تصمیم نیست.
انواع درگاه پرداخت: مستقیم و واسط
در ایران، در عمل با دو دسته اصلی سروکار داریم:
درگاه پرداخت مستقیم (PSP / بانکی)
درگاه پرداخت واسط (پرداختیار/پرداختفسیلیتیتور)
درگاه پرداخت مستقیم چیست؟
درگاه مستقیم، درگاهی است که مستقیماً از یکی از شرکتهای PSP زیرمجموعه شاپرک یا بانک میگیرید؛ مثل:
سپ (مثلاً سداد، بهپرداخت، سپهر و سایر PSPهای بانکی)
سایر شرکتهای دارای مجوز رسمی شاپرک
ویژگیهای مهم از تجربه پروژهها:
نیاز به اینماد معتبر و کد مالیاتی برای دامنه/کسبوکار
فرآیند احراز هویت و عقد قرارداد نسبتاً اداری و زمانبر
در برخی موارد نیاز به مراجعه حضوری یا ارسال فیزیکی مدارک
تسویه تجمیعی و روزانه (معمولاً یک بار در روز به حساب تسویه میشود)
کارمزد بسیار کم یا تقریباً رایگان (فقط هزینه تراکنش پایا/ساتنا یا کارمزدهای بانکی)
در بعضی PSPها، محدودیت روی نوع حساب و بانک مقصد تسویه (مثلاً فقط به حساب خود همان بانک تسویه کنند)
درگاه پرداخت واسط چیست؟
درگاه واسط سرویسهایی مثل زرینپال، زیبال، آقای پرداخت و… هستند که بین مشتری و PSP قرار میگیرند و سرویسهای اضافهای مثل کیف پول، گزارشهای تحلیلی، لینک پرداخت و… ارائه میکنند.
بهطور معمول:
دریافت درگاه کاملاً آنلاین است.
احراز هویت سریعتر (در بسیاری موارد کمتر از یک روز کاری) انجام میشود.
بعضی از آنها با اینماد خاکستری هم درگاه میدهند (طبق سیاستهای داخلی خودشان و شرایط زمانی).
محدودیت بانک مقصد تسویه بسیار کمتر است؛ میتوان به حسابهای بانکهای مختلف تسویه کرد.
در کنار تسویه، کارمزد سرویس و امکانات اضافه را محاسبه میکنند.
مقایسه درگاه مستقیم و واسط از نگاه طراح سایت و مدیر پروژه
|
درگاه واسط |
درگاه مستقیم |
| 👤کاربر | 👤کاربر |
| ↓ | ↓ |
| 💻سایت شما | 💻سایت شما |
| ↓ | ↓ |
| 🏦درگاه پرداخت | 🏦درگاه پرداخت |
| ↓ | ↓ |
| 🏢شرکت واسط | 💳حساب شما |
| ↓ | |
| 💳حساب شما |
۱. شرایط دریافت و مدارک لازم
درگاه مستقیم
اینماد معتبر (غیرخاکستری)
کد اقتصادی/مالیاتی
مدارک هویتی، مدارک شرکت یا مالک کسبوکار
احتمال نیاز به حضور یا تماس تلفنی طولانی برای تکمیل قرارداد
درگاه واسط
احراز هویت آنلاین (کارت ملی، شناسنامه، سلفی و…)
در بسیاری موارد، اینماد خاکستری یا حتی بدون اینماد برای بعضی مدلها (بسته به سیاست سرویس و زمان)
مناسب برای کسبوکارهایی که هنوز شرکت ثبت نکردهاند یا در ابتدای مسیر هستند
برای شما بهعنوان طراح سایت، این بخش مهم است چون تعیین میکند به کارفرما چه مدارکی بگویید آماده کند.
۲. کارمزد و مدل تسویه
درگاه مستقیم
تسویه معمولاً تجمیعی و روزانه انجام میشود.
مبلغ کارمزد بسیار کم است و بیشتر به کارمزد انتقال بانکی محدود میشود.
برای کسبوکارهای بزرگ و پرتراکنش، بسیار مقرونبهصرفه است.
درگاه واسط
معمولاً درصدی از هر تراکنش یا مدل ترکیبی (درصد + ثابت) کارمزد میگیرند.
در عوض، سرویسهای اضافی مانند لینک پرداخت، درگاه اشتراکی، گزارشهای مالی بهتر، پشتیبانی سریعتر و… ارائه میدهند.
برای کسبوکارهای کوچک، این کارمزد در مقابل سرعت راهاندازی و امکانات، معمولاً قابل پذیرش است.
۳. محدودیت بانکی و شماره شبا
درگاه مستقیم
ممکن است فقط به حساب همان بانک تسویه کنند.
اگر کارفرما حساب در آن بانک نداشته باشد، باید حساب جدید باز کند.
درگاه واسط
معمولاً به بیشتر بانکها تسویه میکنند.
برای کارفرمایی که نمیخواهد حساب جدید باز کند، انتخاب راحتتری است.
۴. سرعت راهاندازی و تجربه کاربری پروژه
درگاه مستقیم:
اگر همه مدارک کامل باشد، باز هم از تجربهها میدانیم که ممکن است چند روز تا چند هفته طول بکشد.
برای پروژههایی که زمان لانچ حساس است، ریسک تأخیر دارد.
درگاه واسط:
در اغلب موارد، کمتر از یک روز کاری درگاه فعال میشود.
برای لانچ MVP، تست بازار، کمپینهای کوتاهمدت و پروژههای استارتاپی، گزینه ایدهآل است.
| درگاه واسط | درگاه مستقیم |
|
فعالسازی در کمترین زمان نیازمند به مجوز های کمتر کارمزد بیشتر روی هر تراکنش کنترل محدود روی تراکنشها مناسب شروع سریع |
فعالسازی زمانبر نیازمند به مجوز های کامل بدون کارمزد کنترل مالی کامل مناسب کسبوکار بزرگ |
برای چه کسبوکاری کدام درگاه مناسبتر است؟
کسبوکارهای کوچک و استارتاپها
اگر فروشگاه تازه راه افتاده، تعداد تراکنشها هنوز معلوم نیست، یا میخواهید اول بازار را تست کنید:
اولویت با درگاه واسط است
بهمحض اینکه فروش تثبیت شد و تراکنشها بالا رفت، میتوان درگاه مستقیم را هم اضافه کرد
فروشگاههای بزرگ و پرتراکنش
اگر پروژهای دارید با:
حجم بالای تراکنش روزانه
مبلغهای نسبتاً بالا
برنامه بلندمدت و برندینگ جدی
در این حالت، درگاه مستقیم از نظر کارمزد و تصویر برند، منطقیتر است؛ اما باز هم توصیه عملی این است:
حداقل یک درگاه واسط را بهعنوان پشتیبان و گزینه دوم روی سایت داشته باشید.
فریلنسری و پروژههای شخصی
برای فریلنسرها، مدرسها، صفحات فروش محصولات دیجیتال و…:
اغلب درگاه واسط + لینک پرداخت کاملاً کافی است.
نیازی به درگیر شدن با قراردادهای پیچیده و حسابهای بانکی متعدد نیست.
ترکیب ایدهآل: یک درگاه مستقیم + یک درگاه واسط
بر اساس تجربه پروژههای واقعی، ایدهآلترین سناریو:
یک درگاه مستقیم (مثلاً سپ، بهپرداخت، سداد، سپهر و…) + یک درگاه واسط (مثل زرینپال، زیبال، آقای پرداخت و…)
مزایای داشتن دو درگاه روی سایت
اگر یکی دچار اختلال شد، مشتری با گزینه دوم پرداخت را انجام میدهد.
میتوانید درگاه اصلی را مستقیم و درگاه دوم را واسط قرار دهید.
با تقسیم بار تراکنشها، گاهی خطاهای شلوغی شبکه کمتر میشود.
در کمپینهای خاص، میتوانید یکی را موقتاً فعال/غیرفعال کنید.
سناریوهای واقعی از پروژهها
سناریوی ۱: فروشگاه لباس با حجم فروش متوسط رو به بالا
شروع با درگاه واسط برای لانچ سریع
بعد از تثبیت فروش، اضافه کردن درگاه مستقیم برای کاهش کارمزد
درگاه واسط بهعنوان پلن B روی سایت باقی مانده است.
سناریوی ۲: سایت آموزشی با فروش دورههای گرانقیمت
به دلیل حجم کمتر ولی مبلغ بالاتر هر تراکنش، کارمزد درگاه واسط ملموس است.
با اضافه شدن درگاه مستقیم، سود خالص افزایش پیدا میکند، در حالی که درگاه واسط هنوز برای لینک پرداخت شخصی و کمپینها استفاده میشود.
چکلیست انتخاب درگاه پرداخت برای طراحان سایت
اگر در این مرحله سردرگم شدی، این چکلیست را مرور کن:
- حجم تقریبی تراکنش ماهانه را تخمین زدهاید؟
- کارفرما اینماد دارد یا نه؟ (اگر نه، برنامه زمانی گرفتن اینماد مشخص است؟)
- کارفرما شرکت ثبتشده، جواز، یا مدارک حقوقی دارد؟
- برای لانچ اولیه سایت، چقدر زمان دارید؟
- حساب بانکی ترجیحی کارفرما مشخص است؟
- هزینه کارمزد درگاه واسط نسبت به سود هر فروش چهقدر اهمیت دارد؟
بر اساس جوابها، معمولاً یکی از دو مسیر پیش میآید:
- شروع با درگاه واسط + برنامهریزی برای درگاه مستقیم در آینده
- همزمان گرفتن درگاه مستقیم و واسط برای پروژههای جدی و بلندمدت
نکات فنی برای اتصال درگاه پرداخت به سایت
سایتهای وردپرسی و ووکامرس
اکثر درگاههای واسط و مستقیم، افزونه آماده برای ووکامرس دارند.
بهتر است از افزونههای رسمی یا افزونههایی استفاده کنید که بهروز و پشتیبانی فعال دارند.
قبل از استفاده، حتماً روی محیط تست/استیجینگ یا روی یک محصول آزمایشی با مبلغ کم تراکنش را تست کنید.
فروشگاهسازها و سایتهای SaaS
بسیاری از فروشگاهسازهای ایرانی، اتصال آماده به چند درگاه محبوب دارند.
نیاز به برنامهنویسی ندارد، اما باید در تنظیمات پنل، Merchant ID، ترمینال و کلید امنیتی را درست تنظیم کنید.
سایتهای اختصاصی (Laravel، Node، …)
معمولاً درگاهها SDK یا مستندات API ارائه میکنند.
مهمترین نکات:
مدیریت وضعیت تراکنش (Success/Failed/Pending)
ذخیره «کد پیگیری» و «شماره تراکنش» برای پشتیبانی
توجه به Callback URL و امنیت آن
خطاهای رایج کارفرماها در انتخاب درگاه پرداخت
- اصرار روی یک درگاه خاص فقط چون «بقیه هم استفاده کردهاند»
- شروع کسبوکار با درگاه مستقیم بدون داشتن مدارک کامل و در نتیجه تأخیر طولانی در لانچ سایت
- نداشتن پلن B و استفاده از فقط یک درگاه، بهخصوص در سایتهای پرتراکنش
- بیتوجهی به کارمزد درگاه واسط وقتی حاشیه سود محصول پایین است
- نداشتن تست عملی روی محیط واقعی قبل از شروع کمپینهای تبلیغاتی
جمعبندی / نتیجهگیری
برای پاسخ به سؤال «برای درگاه پرداخت کدوم درگاه رو بگیرم بهتره؟» باید هم کسبوکار و هم شرایط فعلی کارفرما را ببینیم.
درگاه مستقیم با کارمزد بسیار کم و اعتبار بانکی، برای کسبوکارهای بزرگ و پرتراکنش ایدهآل است؛ اما مدارک و زمان بیشتری میخواهد. درگاه واسط، با راهاندازی سریع، امکانات اضافی و انعطاف در مدارک، برای شروع کار، MVP و کسبوکارهای کوچک انتخاب منطقیتری است.
بر اساس تجربه، در اکثر پروژههای جدی، ترکیب یک درگاه مستقیم + یک درگاه واسط، بهترین انتخاب است؛ هم هزینه را بهینه میکند، هم ریسک اختلال را کاهش میدهد و هم دست شما را برای مدیریت بهتر پرداختها باز میگذارد.
اگر در حال برنامهریزی برای یک پروژه جدید هستید، از چکلیست این مقاله استفاده کنید و با کارفرما شفاف درباره حجم تراکنش، مدارک و زمانبندی لانچ صحبت کنید؛ این کار بسیاری از دردسرهای آینده را از بین میبرد.
اولین نفر باشید دیدگاهی ثبت میکند